'O País Invisible' ou a crónica dunha Galicia emigrante do pasado que segue a moldear o presente

O xornalista e escritor Arturo Lezcano está a presentar estes días o seu novo libro, O País Invisible, unha extensa obra que narra a historia da emigración galega a través das súas voces anónimas. O libro, que xa se atopa nas librarías en galego e que a partir do luns 27 de outibro tamén estará dispoñible en castelán, xorde dos doce anos que Lezcano viviu en Latinoamérica, onde coñeceu de primeira man o legado da diáspora.

Un país sen mapa

Lezcano define este "país invisible" como unha nación sen fronteiras que convive coa Galicia territorial e que foi construída por centos de miles de galegos en dúas grandes vagas migratorias, dende mediados do século XIX ata aproximadamente 1960. Estes emigrantes poboaron numerosos países do continente americano, desde Estados Unidos ata a Patagonia, protagonizando historias que, segundo o autor, "ás veces parecen ficción, pero son reais".

A obra baséase nun profundo traballo de recompilación de historias anónimas e invisibles que ata agora só se contaban nas familias. O autor salienta a importancia destes testemuños directos, como os dos últimos emigrantes que aínda lembran as travesías en barco de 24 días a Arxentina, viaxes que se realizaron ata principios dos anos 60 e que contrastan coas 12 horas dun voo actual.

O impacto da diáspora

O libro subliña a profunda influencia galega na política e sociedade latinoamericanas, con exemplos como os expresidentes Raúl Alfonsín en Arxentina ou Fidel Castro en Cuba, e mesmo presidentes panameños fillos de galegos. Lezcano destaca que esta influencia non é só cousa do pasado, xa que a segunda e terceira xeración séntese plenamente galega e segue a ser relevante. "Non se entende Galicia sen América, pero se cadra América tampouco se entende sen Galicia", reflexiona o escritor.

A diáspora é unha ferramenta potentísima que poderiamos utilizar no futuro"

Un dos aspectos máis salientables que revela a obra é a homoxeneidade da experiencia migratoria. Lezcano identificou unha serie de padróns transversais que se repiten sen importar a orixe, o destino ou a época. Comportamentos moi semellantes na viaxe, a chegada, a inserción laboral, a morriña, os negocios ou o retorno falan dunha historia común que une a toda a diáspora.

Unha ollada ao futuro

Lonxe de ser só unha mirada ao pasado, Lezcano considera que o libro analiza un presente que é herdeiro directo daquel fenómeno e proxéctase cara adiante. "A diáspora é unha ferramenta potentísima que poderiamos utilizar no futuro", afirma, sinalando que podería ser clave a nivel laboral. Esta conexión explica, en parte, por que Galicia é hoxe un dos lugares con máis presenza de inmigrantes latinoamericanos, que a miúdo chegan seguindo o rastro dalgún devanceiro galego.

A porosidade do Atlántico é hoxe maior ca nunca, como demostra a nova ruta aérea de Santiago a Nova Yorke, que serverá a importante comunidade galega de Newark, en Nova Jersey descendentes da emigración que xa nos anos 80 se produciu, como lembra Lezcano,  "dende localidades como Carnota, Muros, Noia ou O Barbanza" que nunhas horas poderán estar na súa terra de orixe "de vacacións", a difereza dos emigrantes galegos do século pasado ao que este xornalista e escritor quere opfrecer "unha ollada dende o xornalismo contando este país invisible que sirva á comunidade galega para ter un relato co que artellar unha ferramenta de presente".